Manastir Mileševa, smešten u dolini reke Mileševke, nedaleko od Prijepolja, okružen brdima i šumama, podigao je pre osam vekova kralj Vladislav, sin Stefana Prvovenčanog i unuk Stefana Nemanje, rodonačelnika dinastije Nemanjića.
Građen je 1218. i 1219. godine, a u hijerarhiji manastira, Mileševa zauzima drugo mesto, odmah iza Studenice.
Tokom svoje istorije, dva puta je bila poharana od strane Turaka.
Prvo razaranje dogodilo se 1459. godine, ali je manastir ubrzo obnovljen. Godine 1543. i 1544. u manastiru je radila jedna od prvih srpskih štamparija, a osnovana je i manastirska škola, jedna od najstarijih na našim prostorima.
Iz ovog kraja potekli su i braća Sokolovići – Mehmed paša, koji je postao veliki vezir, i mileševski đak Makarije, koji je kasnije postao prvi patrijarh obnovljene Pećke patrijaršije.
Jedan od najvažnijih trenutaka za Mileševu je kada su ovde bile sahranjene mošti Svetog Save, koje je kralj Vladislav preneo iz Bugarske. Upravo iz ovog manastira Turci su odneli mošti Svetog Save i spalili ih na Vračaru, gde je kasnije izgrađen Hram Svetog Save.
Krajem XVII veka, Mileševa je ponovo opljačkana, a konaci su zapaljeni. Obnova manastira započeta je 1863. godine i trajala je dve godine.
I danas su u Mileševi sačuvane freske iz XIII veka, koje predstavljaju najviši slikarski domet tog vremena, ne samo kod Srba, već i u celoj Evropi. Najpoznatija freska je “Beli anđeo na Hristovom grobu.”
U manastiru se mogu videti i portreti vladara iz dinastije Nemanjića, uključujući kralja Vladislava, Stefana Nemanju kao monaha Simeona, Svetog Savu kao prvog srpskog arhiepiskopa, Stefana Prvovenčanog kao kralja i njegove sinove, kraljeve Vladislava i Radoslava.
Manastir Mileševa ima izuzetno značajnu ulogu u istoriji Srbije. U njemu je 1377. godine kralj Tvrtko krunisan za kralja Bosne i Srbije, preuzevši nemanjićko vladarsko ime Stefan, čime je istakao krvnu srodnost sa dinastijom Nemanjića.
Freska “Beli anđeo” otišla u svemir
Freska “Beli anđeo” smatra se najpoznatijom srpskom freskom i jednim od najlepših radova evropske umetnosti srednjeg veka.
Tokom prvog satelitskog prenosa video signala preko satelita “Telstar” 1962. godine, slika Belog anđela iz Mileševe bila je među prvim kadrovima koji su predstavljali pozdrav Evropljana Amerikancima.
Kasnije je isti signal poslat u svemir kao poruka potencijalnim vanzemaljskim oblicima života.
Foto: Globalna mreža.rs
